De geschiedenis van Khajuraho is nauw verbonden met de Chandella-dynastie, die de stad tot hoofdstad maakte en er in de 10e en 11e eeuw tempels liet bouwen. Tegenwoordig brengen de monumentengroepen van Khajuraho in Madhya Pradesh bewaard gebleven hindoeïstische en jaïnistische tempels samen. Ze geven een inkijkje in de middeleeuwse cultuur en architectuur van de regio.
- Ligging: Khajuraho, Madhya Pradesh, India.
- Bouwperiode van de tempels: De Chandella-dynastie bereikte haar hoogtepunt tussen 950 en 1050.
- Monumentengroepen: De westelijke, oostelijke en zuidelijke groepen beslaan samen 6 vierkante kilometer.
- Werelderfgoed: UNESCO plaatste de monumentengroep in 1986 op de Werelderfgoedlijst.
Khajuraho vóór de tempels
Het tempellandschap van Khajuraho ontwikkelde zich in een gebied dat in de middeleeuwen bekendstond als Jejābhukti of Jejākabhukti. Vanaf de 14e eeuw werd de regio Bundelkhand genoemd. Later werd de stad de hoofdstad van de Chandella’s, waardoor de monumenten deel uitmaken van een breder politiek en cultureel verhaal.
De monumentengroep van Khajuraho getuigt van de Chandella-cultuur van vóór de stichting van het Sultanaat van Delhi in het begin van de 13e eeuw. De geschiedenis draait dus niet alleen om de gebouwen die bewaard zijn gebleven: ook het beeldhouwwerk en de geschiedenis van de Lakshman-tempel weerspiegelen het belang van de dynastie en het gebied waarover zij heerste.
De Chandella-periode en de bouw van de tempels
De Chandella-dynastie bouwde de tempels van Khajuraho tussen 950 en 1050 n.Chr., in een periode waarin de dynastie haar hoogtepunt bereikte. De Archaeological Survey of India hanteert voor de tempelgroep een ruimere datering: van het einde van de 9e tot de 12e eeuw n.Chr.
De gebouwen die bewaard zijn gebleven, laten een kenmerkende benadering van tempelarchitectuur zien. UNESCO beschrijft ze als voorbeelden van de Nagara-stijl: zandstenen bouwwerken op rijk versierde verhoogde platforms, met beeldhouwwerk van heilige en alledaagse onderwerpen. De gebeeldhouwde buitenmuren vormen een integraal onderdeel van de architectuur, geen losse decoratielaag.
De Kandariya Mahadeva-tempel is een van de artistieke meesterwerken van de groep en staat bekend om de overvloed aan beeldhouwwerk. De uiteenlopende onderwerpen en de omvang van het architectonische werk maken de tempels samen tot een belangrijk bewijs van hun tijd.
Waarom de tempelgroepen belangrijk zijn
De monumenten van Khajuraho zijn belangrijk als samenhangende groep: volgens UNESCO zijn er drie clusters—de westelijke, oostelijke en zuidelijke groep—verspreid over 6 vierkante kilometer. De groep telt 23 tempels, waaronder één deels opgegraven bouwwerk.
Van de oorspronkelijke 85 tempels zijn er ongeveer 20 bewaard gebleven. Ze vertegenwoordigen het hindoeïsme en het jaïnisme. Die verschillende religieuze tradities dragen bij aan de historische betekenis van de plek. Samen bewaren de overgebleven tempels een omvangrijke getuigenis van de Chandella-periode, hoewel de meeste oorspronkelijke gebouwen niet meer overeind staan.
De drie clusters bepalen de ruime opzet van het monumentengebied. De architectuur en beeldhouwwerken bieden er aanknopingspunten om zowel de religieuze gebruiken als de cultuur van de voormalige hoofdstad te ontdekken.
Een wandelgids voor de westelijke groep van Khajuraho helpt je je weg te vinden in dit cluster, waar ook de Matangeshwar-tempel staat: een verbinding tussen het historische geheel en de eredienst die hier nog altijd plaatsvindt.
De Matangeshwar-tempel en de eredienst van vandaag
De Matangeshwar-tempel maakt deel uit van de westelijke groep van Khajuraho en is nog steeds een actieve gebedsplaats. De tempel geeft een levende religieuze dimensie aan een plek die vaak vooral bekendstaat om haar middeleeuwse architectuur en beeldhouwwerken.
Houd tijdens je bezoek dat onderscheid in gedachten: de monumentengroep is beschermd erfgoed, terwijl de Matangeshwar-tempel ook een plek is waar mensen komen bidden. Houd er rekening mee als je de tempel bezoekt. Lees vóór vertrek onze speciale gids over de Matangeshwar-tempel en wat je kunt verwachten.
Erkenning als erfgoed en een bezoek aan de monumenten vandaag
UNESCO heeft de monumentengroep van Khajuraho in 1986 op de Werelderfgoedlijst geplaatst op basis van criteria (i) en (iii). Deze erkenning benadrukt het artistieke belang van de monumenten en hun waarde als bewijs van de Chandella-cultuur.
De monumenten zijn eigendom van de Indiase overheid en worden beheerd door de Archaeological Survey of India op grond van de Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act, met de bijbehorende regels en wijzigingen.
Hekken geven de beschermde grenzen van de westelijke, oostelijke en zuidelijke clusters aan. Rond aangewezen monumenten liggen beschermde zones met respectievelijk een verboden gebied en een gereguleerd gebied tot 100 meter en 200 meter.
Houd bij het plannen van uw bezoek rekening met de beschermde grenzen en volg de regels van de locatie. Gebruik de indeling van de clusters om uw bezoek te plannen: de westelijke, oostelijke en zuidelijke groepen liggen elk binnen duidelijk aangegeven grenzen. De Matangeshwar-tempel ligt op ongeveer 5 minuten lopen van Headquarter Khajuraho.
Veelgestelde vragen
Wanneer zijn de tempels van Khajuraho gebouwd?
De Chandella-dynastie liet de tempels voornamelijk tussen 950 en 1050 n.Chr. bouwen. De Archaeological Survey of India hanteert een ruimere datering voor de tempelgroep: van het einde van de 9e tot de 12e eeuw n.Chr.
Hoeveel tempels zijn er in Khajuraho bewaard gebleven?
Van de oorspronkelijke 85 tempels zijn er ongeveer 20 bewaard gebleven. UNESCO beschrijft de monumentengroep als een geheel van 23 tempels, waaronder één gedeeltelijk opgegraven bouwwerk.
Welke religieuze tradities zijn vertegenwoordigd?
De bewaard gebleven tempels vertegenwoordigen het hindoeïsme en het jaïnisme. De Matangeshwar-tempel is ook een actieve gebedsplaats.
Wie beheert de monumenten van Khajuraho?
De monumentengroepen van Khajuraho zijn eigendom van de Indiase overheid en worden beheerd door de Archaeological Survey of India.